خودزنی جلب توجه نیست، درخواست کمک است

خودزنی و قضاوت های اشتباه

خودزنی یا Self-harm : بیشتر مردم به اشتباه فکر می کنند که کسی که به خودش آسیب می رساند، که در اصطلاح به ان خودزنی گفته می شود، (اعم از تیغ زدن، چاقو زدن، خودمسمومیتی، و طیف گسترده ای از این موارد، )افرادی هستند که به دنبال جلب توجه هستند. اجازه دهید ابتدا تعریفی داشته باشیم:

نویسنده: محمود امیری نیا، مدرس و مؤلف هوش هیجانی

فردی که به خود اسیب می رساند، و خودزنی می کند، در واقع به دنبال راهی است برای کاهش درد هیجانی Emotional Pain، و با این روش، فکر می کند که می تواند درد اصلی را که به واسطه نداشتن انتخاب دیگر، (از نظر خطای شناختی و نگرشی)، از نظر هیجانی بر او وارد شده را تخفیف دهد یا بپوشاند (هرچند که به صورت موقت جواب می گیرد). این روش موجب نمی شود که او بتواند ترسها، غم ها، اندوه، از خودبیزای، خشم متوجه خودش، پوچی، احساس گناه (اغراق شده)، را کاهش دهد و به حل مسئله دست یابد، بلکه این روش را ادامه می دهد تا جایی که به عنوان یک عادت رفتاری از آن استفاده می کند. که البته آسیب های روحی و روانی نیز برای اطرافیان او دربردارد، زیرا آنها فکر می کنند که احتمالا مقصر خودشان هستند که توجه لازم را به او نکرده اند.
در این شرایط بسیاری از والدین و دوستان و حتی همسر، سردرگم می شود، و وقتی خودزنی را در شخص می بیند با قضاوت های اشتباه خود، شرایط را بدتر می کند. به جای آنکه رفتار خود را اصلاح کند، به روشهای نامناسب خود ادامه می دهد. مثلا من مادرانی را در مواجهه با این مسئله دیده ام که به جای اجازه دادن به فرزند خود برای حرف زدن با او، از صحبت کردن خودداری می کرده و یا اگر صحبت می کرده، سعی می کرده اند که با نصیحت یا گریه کردن، عزیزم و جانم گفتن و قربون صدقه رفتن این مشکل را به ذهن خود حل کنند، به جای اینکه به صورت تخصصی کمک بگیرند و بینش خود را تغییر دهند. یا همسرانی را دیده ام که یکدیگر را تهدید کرده اند که اگر یکبار دیگر این کار را بکنی ، نه من و نه تو، یا یکی از بدترین روشها که در بین همسران است، استفاده از روش سکس مشروط در رابطه زناشویی است (واقعا جای تأسف دارد که برخی برای انکه به خواسته ها و انتظارات به جا یا نابه جای خود در رابطه زناشویی برسند، از اهرم سکس استفاده می کنند و هر خواسته ای را به این قضیه مشروط می کنند).
جالب است که بدانیم که در اغلب اوقات، تصور از خود Self-Concept افرادی که خودزنی می کنند، دچار صدمه و دستکاری شده است (#تصور از خود ما به قضاوت دیگران وابسته است، توسط والدین، همسر، دوستان، فرزند، همکار و ….به این مبحث مراجعه شود)، و با این قضاوت های اشتباه، وضعیت این افراد را پیچیده تر می کنند. در صورتی که این افراد نیاز دارند که از روشهای حل مسئله باز، روشهای تحسین و فیدبک های اصلاحی مثبت، خودآگاهی هیجانی، خودمدیریتی هیجانی، روشهای کنارآمدن سازگارانه با مسئله و پیدا کردن انتخاب های بهتر ، کمک گرفتن از تکنیک های مشاوره ای (به ویژه اصلاح خطاهای شناختی از طریق درمانگری شناختی رفتاری CBT، که مبتنی بر بررسی زندگی فرد از کودکی تا امروز است، و …) استفاده شود، من در اینجا به چند مورد از این اشتباهات رایج عوامانه اشاره می کنم که شاید کمکی برای این دوستان باشد:
قضاوت اشتباه: بیشتر مردم فکر می کنند که افرادی که خوزنی می کنند، دنبال جلب توجه هستند.
واقعیت: خیر، واقعیت دردناک آن است که این افراد وقتی خودزنی می کنند، در خفا این کار را انجام می دهند، و معمولا آثار جراحات را در زیر لباس ، پیراهن و شلوار خود پنهان می کنند. آنها نمی خواهند ذهن دیگران را دستکاری کنند، تا جلب توجه نمایند. در واقع آنها از این موضوع احساس شرم و ترس می کنند، و همین شرم و ترس مضاعف موجب می شود که بیشتر احساس گناه نمایند و بار دیگر به این کار دست بزنند. یک سیکل معیوب. تنها مسئله انها، درخواست کمک است.
قضاوت اشتباه: برخی از مردم فکر می کنند که این افراد احمق یا دیوانه هستند.
واقعیت: خیر، بسیاری از این افراد نه دیوانه اند و نه احمق، که خیلی از مواقع این مسائل در بین افراد موفق در کار خود و نیز افراد دارای ضرایب هوشی بسیار بالا هم دیده می شود. شاید انها دوره هایی از افسردگی، اضطراب، خودازاری و … رنج برده باشند، اما مانند میلیونها انسان دیگر در این کره خاکی، دیوانه یا خطرناک نیستند. برچسب زدن هایی مانند خطرناک بودن، دیوانه بودن، احمق بودن، یک قضاوت اشتباه است، که موجب می شود که آنها به راحتی نتوانند درباره احساسات خود و مسئله ای که برایشان دردزا بوده است، با نزدیکان یا مشاور صحبت کنند. و همین وضعیت آنها را به سمت خشم و ترس وغم فروخورده بیشتر سوق می دهد.
قضاوت اشتباه: افرادی که به خود صدمه می زنند، می خواهند که بمیرند.

واقعیت: خیر، آنها نمی خواهند که بمیرند، آنها در هنگام صدمه به خود، به دنبال آن هستند که درد هیجانی و عاطفی خود را تخفیف دهند، کسی که به دنبال مرگ است، به دنبال تخفیف درد نمی گردد. به عبارتی، این روش ، یک روش اشتباه برای کنارامدن درد هیجانی در آنهاست. که البته اگر به صورت عادت رفتاری درآید، می تواند خواسته یا ناخواسته ریسک خودکشی و مرگ را بالا می برد.

قضاوت اشتباه: اگر زخمی که در فرد ایجاد شده، سطحی است و زیاد عمیق نیست، پس لابد جدی نیست.

واقعیت: خیر، شدت و عمق زخمی که شخص به خود وارد می کند اگر چه نشانه عمق درد هیجانی اوست، اما به این معنی نیست که جدی نیست. بلکه باید به فکر کمک به او بود و از روشهای شناختی برای حل مشکل او به شیوه درست ، استفاده کرد. که مهمترین روش، استفاده از گوش دادن باز بدون قضاوت، همراه با آگاهی از احساس، افکار، رفتار نسبت به اوست. و البته تحسین و استفاده از روشهای فیدبک اصلاحی مثبت برای انگیزه بخشی به این افراد در جهت هدفی که دارند، نه آنکه دست از هدف خود بردارند به دلیل مسائل هیجانی و یا زیاده از حد به خود فشار بیاورند. آنها نیاز دارند که بدون ترس و قضاوت شدن، درباره احساسات و دردهای خود صحبت کنند.
مطالب بیشتر در این مورد: http://www.theguardian.com/lifeandstyle/2015/feb/28/self-harm-is-not-just-attention-seeking-self-harm-awareness-day http://psychcentral.com/blog/archives/2016/05/12/can-therapy-help-for-self-harm/

کانال تلگرام هوش هیجانی ۳۶۰ درجه

نویسنده: دکتر محمود امیری نیا

Dr. Mahmood Amirinia مدرس و مولف مستقل هوش هیجانی . Instructor and Freelance researcher on Emotional Intelligence