آزار و سوء استفاده هیجانی و عاطفی

آزار عاطفی و هیجانی (Emotional abuse) را مردم برخلاف آزار و سوء استفاده فیزیکی، ، انجام می دهند یا در معرض این آزار و سوء استفاده قرار می گیرند، بدون آنکه بدانند که چه اتفاقی افتاده است. آزار هیجانی بیش از آزار فیزیکی (physical abuse) می تواند، آسیب زننده باشد، زیرار علاوه بر آنکه می تواند به طور موذیانه و پنهان، شخصیت و تصور از خود (self-concept)lما را دستکاری کند، و در نهایت منجر به فلج شدن اراده و خودکارآمدی (self-efficacy)پایین منجر شود.

نویسنده: محمود امیر ی نیا، مولف و مدرس هوش هیجانی 

آزار هیجانی می تواند در بین والدین با فرزندان، همسران، دوستان، همکاران و … اتفاق بیفتد. و آزار دهنده معمولا نگرش خود، افکار  و احساسات و تعارض های حل نشده خود را بر روی یک قربانی بی گناه برون فکنی می کند. این قربانی، معمولا کسی است که یادآورنده دوران کودکی یا گذشته خود فرد است، به طوریکه او احساس می کند، چون خودش مورد بهره کشی عاطفی قرار گرفته است، حال می تواند این احساسات را بر روی دیگری فرافکنی کند. به عبارتی، آزار دهنده، خود قربانی آزار عاطفی بوده است و به این ترتیب، اگاهانه یا ناآگاهانه، این حق را به خود می دهد که به دیگران آزار رسانده یا به آنها صدمه بزند.

سوالات زیر می تواند به شما کمک کند که ببینید آیا خودتان یا دیگران در معرض این ازار هیجانی قرار دارید یا نه؟

  • آزار هیجانی به شیوه تحقیر، تخریب، عیب جویی، قضاوت کردن شخصیت، بی ارزش ساختن، توهین:
  1. آیا شما یا دیگری، در حضور دیگران یا یک جمعی، برای شوخی و سرگرمی کسی را دست انداخته اید؟
  2. آیا شما یا دیگری ، تلاش می کند که در حضور دیگران یا در خلوت به شما طعنه و کنایه یا نیش زبان بزند؟
  3. آیا وقتی شما یا دیگری ، به رفتار شما اعتراض می کند، سریع پاسخ می شنوید که این فقط یک شوخی بود؟ و تو بیش از اندازه حساس شده ای؟
  4. آیا شما یا دیگری ، به طور مستقیم و مدام می شنوید یا می گویید که این عقیده تو اشتباه است؟
  5. آیا شما یا دیگری ،   سعی می کند یا می کنید که با تحقیر، تمسخر،بی ارزش سازی و توهین ، احساسات و افکار خود را بیان کنید یا بیان کنند؟
  • آزار هیجانی به شیوه سلطه گری، تسلط، کنترل و شرمنده سازی:
  1. آیا شما احساس می کنید که دیگری با شما به مانند یک بچه رفتار می کند؟
  2. آیا شما به طور مداوم در معرض تنبیه قرار می گیرید؟
  3. آیا شما فکر می کنید برای رفتن به جایی یا انجام یک تصمیم باید از کسی حتما اجازه بگیرید؟
  4. آیا شما باید حتما نسبت به هزینه هایی که می کنید به کسی حساب پس بدهید؟
  5. آیا فکر می کنید که نسبت به دیگران از نظر فکری و احساسی پایین تر هستید؟
  6. آیا مدام کاستی ها، نقص ها و عیب های شما به شما گوشزد می شود؟ یا خودتان هم این کار را با دیگران انجام می دهید؟
  7. آیا وقتی آرمان ها، اهداف و برنامه های زندگی خود را به دیگری می گویید، مورد بی اعتنایی یا بی ارزش سازی قرار می گیرید؟
  8. آیا هر عبارت، جمله یا صحبتی که انجام می دهید مورد بی اعتنایی، تحقیر و توهین قرار می گیرد؟

 

  • آزار هیجانی به شیوه سرزنش و خواسته ها و انتظارات بی جا و کوچک و بی اهمیت
  1. آیا شما متهم می شوید به اینکه یک چیز ساختگی در ذهن دارید، در صورتیکه که می دانید درست نیست؟
  2. آیا شما نمی توانید در جضور دیگران بخندید؟
  3. ایا احساس می کنید که در حضور دیگران، احترام لازم به شما گذاشته نمی شود؟
  4. آیا از شما عذرخواهی نمی شود؟ یا خودتان هم عذر خواهی به دلیل رفتار اشتباه خودتان نمی کنید؟
  5. آیا شما را به اسمی که مانند برچسب است، صدا می کنند؟
  6.  آیا مدام از شما بهانه جویی می شود؟
  7. آیا مدام به حریم خصوصی شما، وارد می شوند؟
  • آزار هیجانی به شیوه رفتار خاموش، ایزوله کردن، نادیده انگاشتن
  1. آیا در جمع دیگران به شما بی توجهی می شود و احساس تنهایی می کنید؟
  2. آیا به دلیل علاقه شما به نیازهای اساسی مانند غذا و … و شیوه برخورداری از آنها مورد بی مهری قرار می گیرید؟
  3. آیا نسبت به احساسات شما بی توجهی می شود؟
  4. ایا با برخوردهای سرد بی دلیل مواجه می شوید وقتی که احساسات خود را بیان می کنید؟
  • آزار هیجانی به شیوه هم وابسته کردن و گیرانداختن
  1. آیا وقتی شما سعی می کنید با دیگران ارتباط داشته باشید، مورد انتقاد قرار می گیرد و به جایش باید به یک فرد توجه نشان دهید؟
  2. آیا به مرزهای شخصی شما احترام گذاشته نمی شود و اطلاعات و مسائل شما بدون اجازه شما در اختیار دیگران قرار داده می شود؟
  3. آیا به جای اجازه از شما نسبت به انچه که مربوط به شماست، نمی توانید اظهار نظر کنید ولی نسبت به کسی که آزار دهنده است، باید اجازه بگیرید؟
  4. آیا کسی که شما را ازار می دهد در روابط اجتماعی شما را از حقوقتان محروم می کند ولی خودش می تواند این روابط را ادامه دهد؟
  5. آیا وقتی به سلامتی، ورزش و خودتان اهمیت می دهید مورد سرزنش قرار می گیرید در صورتیکه کسی که آزار دهنده است، این حق را برای خود محفوظ می کند، یا در صورتیکه می توانید به خودتان اهمیت دهید که او هم این کارها را انجام دهد؟

 

اگر پاسخ شما به برخی از این سوالات مثبت بود، برای بازآرایی تصور از خود، در خودتان نیاز است که این سوال ها را از خودتان بپرسید؟

  • آیا من خودم را دوست دارم؟
  • آیا من می توانم توانایی های خودم را تشخیص دهم و می دانم که توانایی های من در چه زمینه ای است؟
  • آیا کسی هست که به احساسات من اهمیت بدهد و آیا من به احساسات دیگران اهمیت می دهم؟
  • آیا دیگران مرا دوست دارند و آیا من هم آنها را دوست دارم؟

telegram.me/EQLearning2

منابع:

http://psychcentral.com/blog/archives/2013/02/20/signs-of-emotional-abuse/

https://www.psychologytoday.com/blog/anger-in-the-age-entitlement/201506/what-drives-emotional-abuse-and-how-begin-recover 

 

نویسنده: دکتر محمود امیری نیا

Dr. Mahmood Amirinia مدرس و مولف مستقل هوش هیجانی . Instructor and Freelance researcher on Emotional Intelligence